محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )
51
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )
حاجت تناول نمايند و شرب مقدار كثير را در دفعهء واحده باعث احتراقِ مفرط اخلاط دانند . و اللّه اعلم بالصواب . دستور آشاميدن ماء الجبن : جهت مواد محترقهء سوداوى و حدّت صفرا و تنقيهء [ گرده ] و تفتيح مراره و سدد و اسهال نمودن مواد محترقه و ترطيب اعضاء و امراض سوادوى ، مستعمل است ؛ بز سرخ زاغ چشم را كه از ولادت او يك ماه گذشته باشد تعليف به اسفناج و كاهو و شاهتره و خبّازى و قصيل و بقول بارده كرده ، هر روز يك صد و هشتاد مثقال شير او را كه دو رطل باشد در ديگ پاكى جوشانيده ، در اثناء جوشيدن پانزده مثقال سكنجبن ساده و يك مثقال سركه در آن ريخته ، با چوب انجير كه پوست از آن باز كرده باشند بر هم زنند تا شير بريده شود ، آنگاه از پنبه صاف نموده شب در جائى بگذارند كه ته نشين گردد و روز ديگر نود مثقال صاف نمودهء او با سكنجبين افتيمونى از ده مثقال تا پانزده مثقال مخلوط كرده ، سه حصه نموده ، نيم گرم به سه دفعه بنوشند و فاصله ما بين هر دفعه نيم ساعت بايد تا يك ساعت و غذا را چهار پنج ساعت بعد از آن تناول نمايند و سفوف سودا كه در باب سفوفات مذكور است ، در امراض سوداوى هر روز با آن استعمال نمايند و در رفع سدد و امراض سودايى با ادويهء مناسبهء آن و بعد از سه چهار روز از حبوب مسهلهء موافقه بنوشند و روز مسهل و روز قبل آن نخود آب و ساير ايام ، قيمهء شوربا و شله و پلو و امثال آن تناول نمايند و بعضى از اطبّا را دستور آن است كه بعد از صاف كردن ماء الجبن با نيم مثقال نمك جوشانده ، كف او را گرفته و استعمال نمايند [ و به جهت ته نشين ، شب نبايد گذاشت و دستور اوّل بهتر است و سكنجبين افتيمونى در باب اشربه مذكور است . [ هرگاه جهت امراض صفراوى و سدد استعمال كنند ] به جاى سكنجبين افتيمونى ، سكنجبين بزورى باردهء معتدله بايد كرد و اجتناب از لبنيات و غذاهاى غليظه و مبخّر كنند و حلويات و ترشيهاى شديد الحموضة لازم است و هرگاه ترطيب محض مقصود باشد شير را با پنير مايه دلمه ترتيب داده و آب آن را بدون جوشانيدن با اشربه موافقه بنوشند و هرگاه شير بز به هم نرسد از شير گاو جايز است و هرگاه افتيمون را با تمر هندى بالسوية در ماء الجبن خيسانيده بنوشند ، در اسهال سودا بىعديل است . دستور آشاميدن شير شتر و شير الاغ : در تشخيصات در طى ذكر لبن مجملًا مذكور